تحقیقات راهبردی مدیریت شهری

تحقیقات راهبردی مدیریت شهری

ارزیابی شهر تهران از منظر دیپلماسی شهری چندجانبه و ارتقای همکاری‌های بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیئت علمی، دانشگاه صنعتی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
2 عضو هیئت علمی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/jsrum.2026.563117.1016
چکیده
دیپلماسی شهری چندجانبه و حکمرانی جهانی به عنوان یکی از ارکان مهم سیاست‌گذاری و همکاری‌های بین‌المللی در عصر جهانی‌ شدن، نقش بسزایی در توسعه و مدیریت شهری ایفا می‌کنند. در این‌راستا، شهرها به‌ویژه کلان‌شهرها، با ایجاد شبکه‌های همکاری و ارتباطات بین‌المللی، به‌ دنبال تقویت ظرفیت‌های خود در حل چالش‌های جهانی و محلی هستند. این مقاله به بررسی دیپلماسی شهری چندجانبه و حکمرانی جهانی در زمینۀ مدیریت شهری تهران می‌پردازد و راهکارهایی را برای تقویت همکاری‌های بین‌المللی در این حوزه ارائه می‌دهد. مطالعۀ حاضر نشان می‌دهد تهران با داشتن موقعیت جغرافیایی و تاریخی خاص خود، پتانسیل بالایی برای ارتقای دیپلماسی شهری و گسترش روابط بین‌المللی در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی و محیط‌ زیستی دارد. با این‌حال، برای بهره‌برداری بهینه از این پتانسیل‌ها، به تقویت زیرساخت‌های قانونی، سیاسی و اجتماعی نیاز دارد. بر اساس نتایج تحقیق، از جمله راهکارهای پیشنهادی برای تقویت همکاری‌های بین‌المللی در تهران، می‌توان به گسترش شبکه‌های شهرهای خواهرخوانده، توسعۀ برنامه‌های مشترک در زمینه‌های محیط ‌زیست و حمل‌ونقل، و ایجاد نهادهای تخصصی برای تسهیل روابط بین‌المللی اشاره کرد. این مقاله در نهایت تأکید دارد که دیپلماسی شهری باید به ‌عنوان یک ابزار کلیدی در حکمرانی جهانی و پاسخ به چالش‌های پیچیدۀ جهانی در نظر گرفته شود و تهران می‌تواند با استفاده از ظرفیت‌های خود، الگویی موفق از همکاری‌های بین‌المللی را در سطح شهری ارائه دهد.
کلیدواژه‌ها

اسکندران، منصوره (1391) جایگاه و نقش دیپلماسی شهری در روابط بین ملت­ها، پایان­نامه کارشناسی ارشد علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد
بصیری، محمدعلی (13/11/1394) «دیپلماسی شهری هنر کاربردی ملت‌ها؛ نه ابزار دولت‌ها»‌، روزنامۀ دنیای ‏اقتصاد،https://donya-e-eqtesad.com -
بصیرت، میثم؛ سیدمصطفی جلیلی (1393) «تحلیل فرصت‏ها و چالش‏های توسعۀ دیپلماسی شهری در کلانشهر تهران»، نشریۀ هنرهای زیبا- معماری و شهرسازی، دورۀ 19، شمارۀ 3، صص 53 ـ 66
رهنما، م. ر؛ اسدی، ر؛ خوارزمی، ا. ع. (1404) «تحلیل چالش‏ها و نیازهای دیپلماسی شهری در کلان‏شهر مشهد»، دوفصلنامۀ جغرافیا و توسعۀ فضای شهری، دورۀ 12، شمارۀ 2
زرقانی، سیدهادی؛ محمدجواد رنجکش؛ منصوره اسکندران (1393) «دیپلماسی شهری، تحلیل نقش شهرها به عنوان بازیگر جدید عرصۀ روابط بین‌الملل»، فصلنامۀ مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقهای، سال پنجم، شمارۀ 20، بهار، صص 163 ـ 182
طرح جامع تهران (1386) مصوب شورای‏عالی شهرسازی و معماری ایران
ظریف، محمدجواد و محمدکاظم سجادپور (1389) دیپلماسی چندجانبه: نظریه و عملکرد سازمان­های منطقه­ای و بین­المللی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه
ساسن، ساسکیا (1397). شهرها در اقتصاد جهانی، ترجمۀ افشین خاکباز، انتشارات علمی فرهنگی.
قورچی، مرتضی (‌1394) جهانی شدن، شهرهای جهانی و نقش فراملی شهرها، انتشارات مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران.
مظفری، گشتاسب (3/12/1393) تهران با 30 شهر مطرح دنیا پیمان خواهرخواندگی دارد، www.nasim.news
Acuto, Michele (2013), Global Cities, Governance and Diplomay: the Urban Link, Routledge.
Amin, A. (2013). The Good City. Urban Studies, 50(5), 775-788.
Angelidou, M. (2014). Smart Cities: A New Trend in Urban Development. Urban Studies, 51(13), 2905-2919.
Baker, S., & Chorev, N. (2018). Cities and Global Governance. International Journal of Urban and Regional Research.
C40 Cities (2021). About C40. Retrieved from: https://www.c40.org/
Friedmann, J. (2016). The global city and urban diplomacy: Urban networks in the global era. Urban Studies, 53(6), 1222-1240.
Ghourchi, M (2015) Writings on globalization-global cities and transnational role of cities. Tehran: Center of Studies and Planning publication, First Edition
 Global Covenant of Mayors (2020). Cities Leading the Fight Against Climate Change. Retrieved from: https://globalcovenantofmayors.org/
 Hooghe, L., & Marks, G. (2016). Multi-Level Governance and the State. Oxford University Press.
Mercer. (2024). Quality of Living city ranking methodology and results. Retrieved from https://www.mercer.com/en-us/insights/total-rewards/talent-mobility-insights/quality-of-living-city-ranking/
Sassen, S. (2006). The Global City: New York, London, Tokyo. Princeton University Press.
Siddique I, Hayat MA. (2021) Why Do Countries Request Assistance from International Monetary Fund? An Empirical Analysis. J Risk Financial Manag
Taylor, Peter J (2004) and Ben Derudder. World city network: a global urban analysis. Routledge
UCLG (2006) City Diplomacy, UCLG committee on city diplomacy, Marrakech.
UCLG (2008) the Hague Agenda on City Diplomacy, UCLG, Hague, online.
UCLG (2016). Global Agenda for Local and Regional Governments.