تحقیقات راهبردی مدیریت شهری

تحقیقات راهبردی مدیریت شهری

تبیین عدالت فضایی از رهگذر سنجش حضورپذیری زنان در فضاهای شهری (موردمطالعه: حدفاصل میدان انقلاب و بلوار آزادی شهر زنجان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی تهران، تهران، ایران
3 دکترای آب و هواشناسی، گروه جغرافیا، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
10.22034/jsrum.2026.574827.1022
چکیده
زمینه و هدف: سازمان‌دهی فضایی به‌عنوان یکی از ابعاد بنیادین جوامع انسانی، نقش تعیین‌کننده‌ای در بازتولید یا کاهش نابرابری‌های اجتماعی دارد. در این میان، عدالت فضایی به‌ویژه در ارتباط با میزان و کیفیت حضور گروه‌های اجتماعی، از جمله زنان، در فضاهای شهری اهمیت فزاینده‌ای یافته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل عدالت فضایی از منظر حضورپذیری زنان در فضاهای شهری، محدوده حدفاصل میدان انقلاب تا میدان آزادی شهر زنجان را مورد مطالعه قرار می‌دهد.
روش: روش تحقیق ترکیبی و مبتنی بر داده‌های کتابخانه‌ای و میدانی است. جامعه آماری شامل کلیه کاربری‌های شهری محدوده مورد مطالعه (به‌صورت تمام‌شماری) و زنان استفاده‌کننده از این فضاهای شهری است که ۳۸۴ نفر از آنان به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. برای تحلیل وضعیت حضور زنان از مدل تحلیل شبکه‌ای (ANP) و برای شناسایی و تبیین متغیرهای کلیدی مؤثر بر حضورپذیری، از تحلیل ساختاری با نرم‌افزار MICMAC استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که بیشترین تراکم حضور زنان در بخش حدفاصل میدان انقلاب تا پاساژ نور و همچنین پیرامون میدان آزادی مشاهده می‌شود. نتایج حاصل از تحلیل‌های ساختاری حاکی است که متغیرهای امنیت، مطلوبیت تعاملات اجتماعی، شهرت مکان، جذابیت فضایی و جمعیت‌پذیری به‌عنوان متغیرهای کلیدی و متغیرهای زمان و مکان فعالیت‌ها و دسترسی به‌عنوان عوامل اثرگذار در ارتقای حضورپذیری زنان عمل می‌کنند.
نتیجه‌گیری: این نتایج نشان می‌دهد که تحقق عدالت فضایی در فضاهای شهری، مستلزم توجه هم‌زمان به ابعاد کالبدی، اجتماعی و ادراکی فضاهای شهری از نگاه زنان است.


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 28 شهریور 1404